فصل درو ، رسم بُن داس،آرد اَسِرگ ودُمبا در روستای ایراج
ساعت ۸:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٢/۱۸   کلمات کلیدی:

در روستای ایراج به خاطر داشتن آب وهوای گرم از اواسط اردیبهشت فصل درو جو وگندم آغاز میشود وتا نیمه های خرداد طول میکشد .جو را به دلیل اینکه زودتر میکارند از آن طرف هم زودتر باید درو کرد وهنگامی که درو جو به پایان میرسد درو گندم آغاز میشوددر حالی که در مناطق سردسیر از اواخر خرداد فصل برداشت محصول آغاز میشود اما مردم روستای ایراج قبل از برداشت جو وگندم از آن استفاده دیگری هم میکنند که در زیر به آن اشاره خواهم کرد.اما در روستای ایراج رسمی وجود دارد به نام بن داس به معنای آخرین داس از قدیم الایام رسم بر این بوده است که میگفتند  کسی  که آخرین نفر در دروی گندمهایش باشد در آن سال خود و یا یکی از اعضای خانواده اش میمیرند وخیلیها از ترس گندمهاراکه هنوز موقع برداشتش نبود درو میکردند اما در قدیم که در ایراج ارباب ورعیتی بود ارباب قرق میکرد یعنی اینکه گندمهای رسیده را تا چند روز فرصت داشتند بچینند پس از این چند روز حتی اگر کسی گندمش هم رسیده بود باید چندین روز صبر میکرد تا بقیه گندمها هم برسد تا دوباره بتواند به کارش ادامه دهد این رسم همچنان در ایراج باقی مانده است وهر سال هم میگویند فلانی آخرین نفر بود که گندمش راچید و بن داس به او افتاد اما هیچ اتفاقی نمی افتد ونه خودش ونه خانواده اش میمیرند به نظر شما بن داس امسال ایراج نصیب چه کسی میشود؟

آرد اَسرگ ویا اَسرگو

مواد اولیه این آرد خوشمزه جو است اما طرز تهیه آرد اسرگ که ایراجیها به آن اسرگو میگویند وقتی که جو به حالت دمبا در آمد دمبا یعنی حالتی که جو نه وقت دروش رسیده ونه آنقدر خیس وتر باشد که نشود آن را از غلاف خارج کرد جو را با خوشه هایش چیده کمی آن را سر آتش ملایمی گرفته تا اضافاتش بسوزدخوشه های جو وگندم اضافاتی به نام دیس دارد دیس حالتی سوزنی شکل  وچسبنده دارد اگر در گلوی کسی برود احتمال خفگی هم دارد بعد از اینکار زنبیل بزرگی را که از برگهای خرما درست شده است و حالت زبر مانند دارد می آورندخوشه های جو را اینقدر به بدنه زنبیل میمالند تا کاملا جو از غلافش خارج شودو بعد از تمام شدن این مرحله ،مرحله بعد آغاز میشود که باید جو را بو بدهند  و بو دادن جو در ظرف مخصوصی که شکل سینی است وایراجیها به زبان عایانه به آن تُوه که در اصل همان تابه است میگویند این ظرف شکل سینی گرد اما با ضخامت بیشتر و یک دسته هم دارد که موقع بودادن جو روی آن بتوانند به وسیله این دسته تابه را بچرخانند تا جو روی آتش نسوزد پس از اتمام کار جو بو داده را روی پارچه ای میریزند تا خوب خشک شود وبعد از دوسه روز جو را در هاون ریخته و آن را میکوبند تا تمام ضایعات وپوستش جدا شود هاون کردن جو که تمام شد دوباره درسینی میریزند وبه قول ایراجیها آن را پیش میزنند  پیش زدن یعنی اینکه سینی را با دو دست به حالت هماهنگ تکان داده و ضایعات وآشغالهای باقیمانده در جو چون سبکتر از جو هستند به جلوی سینی آمده و بعد از چند بار پیش زدن وجدا کردن ضایعات وآشغالها جو ما آماده است آن را در گونی یا کیسه ای پارچه ای ریخته وبه درب آسیاب میبرند تا آرد شود آرد شده این جو رنگی قهوه ای دارد وجالبتر اینکه طعمی شبیه به قهوه  دارداین آرد را به چند صورت مصرف میکنند یکی از این روشها اینگونه است که مقداری شیره خرما را در کاسه ای ریخته ومقداری هم آرد اسرگ به آن اضافه میکنند و آن را باهم مخلوط میکنند وبه صورت کوفته تبریزی کوچک در می آورندکه در ایراج به آن (هَمالو و یاگُندُلو)میگویندو روش دیگر مصرف این آرد به این شکل است که کمی آب وشکر رادر کاسه ای ریخته وآرد اسرگ را هم به آن اضافه میکنند و باهم مخلوط میکنند خیلی هم خوشمزه است وطرفداران زیادی هم دارد بفرمایید گندلو

دمبا

اما دمبا خوراکی است که از گندم به دست می آید وقتی گندم حالت دمبا پیدا کرد (دمبا رادر نوشته قبل تا حدودی معنایش را توضیح داده ام) خوشه های گندم را چیده ودر قابلمه ای که پراز آب است و روی آتش قرار دارد میریزند ودرش را میگذارند تا این گندم خوب بپزد وقتی که گندم خوب پخته شد آن را درصافی میریزند تا آبش گرفته شود ولی زیاد نباید معطل کرد که گندم حرارتش را از دست بدهد وسپس گندم را در پارچه ای به نام چادر شب می ریزند و رویش را میپوشانند وبا چوب به جانش می افتندوشروع به کوبیدن گندم میکنندتا این گندم از غلافش خارج شود وسپس گندم کوبیده شده رادر آفتاب یا سایه به مدت محدودی قرار میدهند تا کمی خشک شود وپس از آن گندم را درسینی ریخته وپیش می زنند تا آشغالهاوضایعاتش را جدا کنند حتی در بعضی از مواقع گندم را غربال میکنند غربالهایی هست که به آن غربال دون پاک کن میگویند سوراخهای این غربال حدودا به اندازه دانه های گندم است و وقتی گندم را غربال میکنی دانه های گندم از سوراخها رد شد و آشغالهایش در غربال میماند خوب دمبای ما آماده است رنگ دمبا رنگ زرد خوشرنگی است دمبا بسیار مفید ومقوی میباشد اما هنگام خوردن دمبا همیشه باید مواظب بود چون پوست ودیس بعضی از این گندمها جدا نشده است واگر خدای ناکرده در گلو کسی برود بسیار آزار دهنده است وحالت خفگی به انسان دست می دهد ولی اگر کسی دیس در گلویش گیر کند باید به او کره ،نان خشک ویا قند داد تا این حالت بر طرف شود در ضمن دمبا را هم با نمک میخورند اگر خوردید یادی هم از ما بکنید.

          

 ای دوست،این گندم ها را ببین که در زیر نور آفتاب،مانند طلا برق می زنند .یک لحظه به گندم ها چشم بدوز تا غرق رویا شوی،رویایی زیباتر از هر رویای دیگر .رویایی که خودت را در میان گندم زارهای بزرگی ببینی،وبعد،رویایی زیباتر از این به سراغت می آید .رویایی که داری در میان گندم زارها می دوی و دستانت گندم ها را لمس میکنند .تو می دوی و می دوی و اصلا خسته نمی شوی .نسیم ملایمی می وزد .وقتی که این نسیم گندم ها را تکان می دهد،انگار گندم ها همه در حال رقصند .تا حالا این همه زیبایی را یک جا دیده بودی؟شب هایی که مهتاب نیست،گندم ها مانند چراغ مزرعه را روشن می کنند .
واقعا زیباترین رویای دنیاست

 

           اگر نوشته ام کم وکاست واشتباهی داشت شما ببخشید